Czas pracy osoby niepełnosprawnej

Fundacja Rehabilis

Osoba z orzeczonym umiarkowanym bądź znacznym stopniem niepełnosprawności co do zasady pracuje krócej niż pełnosprawni pracownicy. Ma też prawo do pracy w pełnym wymiarze godzin, jeśli ona sama oraz jej lekarz wyrażą na to zgodę. Jak wygląda to w szczegółach?

Czas pracy osoby z niepełnosprawnością – co mówią przepisy?

Zgodnie z przepisami czas pracy pracownika niepełnosprawnego nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Natomiast czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.

Wskazanych wyżej norm nie stosuje się:

  • do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz
  • gdy na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.

(art. 15, 16 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych)

Co to oznacza?

Pełnym wymiarem etatu dla osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym i znacznym jest 35-godzinny tydzień pracy. W związku z tym pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie określone dla pełnego etatu, a nie 7/8. Podobną zasadę stosuje się w przypadku matek karmiących. Obniżenie wysokości wynagrodzenia (np. w stosunku do pensji otrzymywanej przed momentem powstania niepełnosprawności, jeśli stanowisko i zakres obowiązków pozostały takie same) jest przejawem dyskryminacji ze względu na stan zdrowia.

Jeśli wcześniej Twoje wynagrodzenie było wyliczane według stawki godzinowej – powinna ona być proporcjonalnie podwyższona, by suma za 7 godzin nie różniła się od sumy wypłacanej wcześniej za 8 godzin.

Jeśli jesteś osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym bądź umiarkowanym, zwróć uwagę na ważną kwestię! Gdy chcesz pracować w wymiarze 8 godzin dziennie, a Twój lekarz prowadzący bądź lekarz medycyny pracy wyrazi na to zgodę, nie będzie Ci przysługiwać za tę 8. godzinę wynagrodzenie jak za godziny nadliczbowe. Po prostu Twój wymiar etatu wraca do tego sprzed otrzymania orzeczenia o niepełnosprawności.

Pamiętaj też, że czym innym są godziny nadliczbowe, a czym innym – godziny ponadwymiarowe.

Godziny nadliczbowe to te, które przypadają ponad normę określoną ustawą. W przypadku osób niepełnosprawnych – w zależności od stopnia niepełnosprawności – będą to godziny ponad 7 lub 8-godzinną normę dobową. Ustawa zakazuje zlecania osobie niepełnosprawnej pracy w godzinach nadliczbowych.

Godziny ponadwymiarowe natomiast to te, które wykraczają poza wymiar etatu określony w Twojej umowie o pracę. Jeśli więc pracujesz na przykład 4 godziny dziennie, to każda 5., 6., 7. i 8. godzina (jeśli jesteś niepełnosprawny w stopniu lekkim) są godzinami ponadwymiarowymi, ale nie nadliczbowymi. Pracodawca może Ci zlecić pracę w godzinach ponadwymiarowych. Musi jednak „oddać” Ci przepracowane dodatkowo godziny w innym dniu do końca okresu rozliczeniowego.

Jak to wygląda w praktyce?

Załóżmy, że pracujesz jako kasjer w modnej kawiarni w nadmorskiej miejscowości. Zgodnie z umową w pracy spędzasz 4 godziny dziennie od poniedziałku do piątku. W wakacje macie dużo więcej klientów niż zwykle. Szef prosi Cię, żebyś pracował 6 godzin dziennie przez cały sierpień. Prawo nie zakazuje takiego rozwiązania. Pracując 6 godzin, nadal mieścisz się w normie określonej ustawą.

W kawiarni obowiązuje 3-miesięczny (kwartalny) okres rozliczeniowy, zatem godziny wypracowane w sierpniu należy rozliczyć najpóźniej do końca września. We wrześniu pracy jest już mniej i możesz przychodzić tylko na 2 godziny dziennie. Możesz też umówić się z szefem tak, że przez dwa dni będziesz miał wolne (będziesz „odbierał” wypracowane godziny, zachowując prawo do wynagrodzenia), przez dwa kolejne będziesz pracował 4 godziny jak zwykle, a piątego dnia przyjdziesz tylko na 2 godziny.